Ji destpêkê ve bêjim: Armanc ne ew e ku gelê Polonyayê bikin hedef, tenê armanc ew e ku rastiyan bêjin.
Serokê Polonyayê her tim derdikeve û li her derê îdia dike ku li welatê wî tu penaber tune ne û ji ber ku Polonya siyaseta Yekîtiya Ewropî nayê sepandin, penaber nikarin bên welatê wî. Paşê jî ew penaberên ku difikirin bên ser sînorê welatê wî bi mirinê tehdîd dike. Bawer bikin, ev kes ew qas derewîn, bêşeref, sextekar û pîs e ku hemû gotinên wî derew in, hemû vala ne. Bila ez rave bikim:
Li Polonyayê bi sed hezaran biyani dijîn. Her çend beşa herî mezin ji wan Ukraynî bin jî, ji Rojhilata Navîn jî bi sed hezaran kes hene ku di rastiyê de di şertên penaberiyê de ne û hejmara wan her ku diçe zêde dibe. Baş e, çima ew wek penaber xuya nakin? Ji ber ku ew bi vîzeya karê hatine Polonyayê, bi şirketên ku serê wan sextekarên Polonî ne.
Li Türkmenistan, Ozbekistan, Tirkiye, Azerbaycan, Iraq û gelek welatên din, wan li ser medyaya civakî bi şow, pêşandan û reklamên mezin mirov kişandin û di bin navê “pereyê serlêdanê” de ji 500 euroyan dest pê kirin pere ji mirovan standin. Paşê kontratên karê çêkirin da ku xuya bike ku van kesan dê di şirketên van sextekarên Polonî de bixebitin. Paşê bi alîkariya karmendên vîzeyê yên bertîlxwar li konsolosxaneyên Polonyayê, vîzeyên wan bêyî lêpirsîna rast hatin pejirandin. Paşê wan kes anîn Polonyayê û wan bi erzanî wek şofêrê taksiyê, karkerê paqijiyê, karkerê depoyê an jî di sektora xwarinê de xebitandin.
Hemû van kesan di şertên normal de dixwestin biçin Yekîtiya Ewropî, heta bi rêyên neqanûnî jî. Hin ji wan ne dikarin baş bixwînin û binivîsin, ne jî ziman dizanin. Van kesan tenê bi karên sexte û kontratên karê yên ku van sextekarên Polonî çêkiribûn û bi dayîna pereyan ji 500 euroyan heta 7.000 euroyan vîze standin û hatin Ewropayê.
Baş e, tenê ev qas e? Ev bêşeref her tim dibêje: “Li welatê min tu penaber tune ye.” Baş e, gava kesên ku ev bêşeref bi kontratên karê yên sexte û bi vîzeyên ku bi bertîlê hatibûn pejirandin anîbû welat, nikaribûn li Polonyayê xwe ragirin, çi kirin?
Ew li Ewropayê belav bûn, bi taybetî çûn Almanyayê û welatên ku dikarin li wir daxwaza penaberiyê bikin. Hin şirketên Polonî yên ku pereyê mirovan standibûn, heta kesên ku bi kontrata karê anîbûn Polonyayê li balafirgehê jî pêşwazî nekirin. Hin ji van mirovan heta ketin kolanan. Paşê bi awayekî bi kesên din re têkilî danîn û di dawiyê de li welatên din penaberî xwestin.
Li bin hemû deng û qerebalixa ku ev zilamê bêkarakter çêdike, ev pîsî heye. Ew qala qirêjiyên ku xwe kirine nake. Nabêje ku ew bermahiyekî kevin ê gendel ê serdema Sovyetê ye. Nabêje ku gelê wî ji bo şûşeyek vexwarinê çi tiştan ji sînor derbas dike. Nabêje ku bertîl heta nav hemû astên dewletê ketiye. Nabêje ku mirov heta wek xwendekarê zanîngehê serlêdan dikin û tenê ji bo ku vîzeya wan bê pejirandin bi bertîlê qebûlkirin distînin. Li şûna vê yekê radibe û dibêje siyaseta penaberiyê ya Yekîtiya Ewropî şaş e.
Armanca wî şowkirin e. Armanca wî tenê ew e ku çend dewreyên din li ser wê kursiyê ku berê jî qirêj kiriye bimîne.
Îro di nav biyanîyên ku li Brîtanyayê alîkariya civakî distînin de rêjeya welatiyên Polonyayê pir bilind e û li welatekî wek Swîsreyê gelek karên qirêj ji aliyê welatiyên Polonyayê ve tên kirin. Serokê welatekî li şûna ku bi awayekî populîst, derewîn, bêşeref û bêexlaq qala siyaseta penaberiyê bike, bila pêşî aboriyekê ava bike ku gelê wî bikare li welatê xwe bi rêkûpêk debara xwe bike.
Heke tu dikarî vê yekê bikî, wê demê tu serok î. Wê demê tu dewlet î. Wê demê siyaseta te wate û nirxek heye.
Bi kurtasî: Çawa kûçikê Orbán bi gendeliyê faşîst bû û bi diziyê populîst bû, heman tişt îro jî ji bo ehmeqê li serê Polonyayê derbasdar e. Û bêguman ji bin vê yekê gelek qirêjî dê derkeve.
Delîlên hemû tiştên ku ez dibêjim li ser înternetê hene. Bi her zimanekî Rojhilata Navîn li înternetê binivîsin: “Destûra rûniştinê ya Polonyayê – Vîzeya karê ya Polonyayê.” Hûn ê kesên ku dikarin bi wan re têkilî daynin bibînin. Li pişt wan sextekarekî Polonî heye, lê wek navbeynkar kesên ku zimanê we dizanin dixebitînin. Ew tenê ji we pere dixwazin û paşê hemû kar bi rêkûpêk dimeşe.
Ji ber bertîlê.
Ji ber gendeliyê.
Ji ber diziyê.
Ji ber sextekariyê.
Tam wek serokê wan...